Czy każdy korund, który nie jest czerwony, to szafir?

Wielu klientów odwiedzających naszą pracownię z zamiarem naprawy starszej biżuterii ma przekonanie, że szafir występuje wyłącznie w odcieniach głębokiego błękitu. Z kolei kryształy o barwie żółtej, zielonej lub różowej bywają błędnie diagnozowane u lokalnych jubilerów jako cytryny, turmaliny czy szmaragdy. Tymczasem rygorystyczna gemmologia opiera się na chemii – w tym przypadku wszystko sprowadza się do korundu.

Czysty korund, czyli krystalizujący w układzie trygonalnym tlenek glinu, pozbawiony jakichkolwiek domieszek, jest całkowicie przezroczysty. W naturalnym procesie formowania skał takie idealnie czyste struktury zdarzają się jednak rzadko. Podczas wzrostu kryształu penetrują go atomy innych pierwiastków, zastępując część atomów glinu.

To one pochłaniają określoną długość fal świetlnych. Jeżeli czynnikiem barwiącym jest chrom w odpowiednim stężeniu, rzemieślnik wytworzy z niego pierścionek z rubinem. Z kolei dodatek tytanu i żelaza owocuje słynnym, chabrowym błękitem klasycznego szafiru.

Badając twardość kamieni pod mikroskopem, sprawdzamy ich odporność na uszkodzenia mechaniczne. Korund to 9 punktów w rygorystycznej skali Mohsa. Ustępuje w niej miejsca jedynie moissanitowi (9.25) oraz diamentowi (10).

Ta ekstremalna twardość gwarantuje, że dobrze oprawiony komplet biżuterii srebrnej z szafirem bez problemu zniesie dziesięciolecia codziennego użytkowania, wymagając jedynie co kilka lat profilaktycznego czyszczenia i nałożenia nowej warstwy rodu na srebrny kruszec. Szafiry fantazyjne – rzadziej spotykane palety barwProwadząc analizy spektroskopowe, regularnie certyfikuję szafiry we wszystkich kolorach tęczy, zjawiskowo nazywane w nomenklaturze 'szafirami fantazyjnymi'. Najbardziej wymagającymi w wycenie odmianami są:Padparadża – kamień o rzadkim splocie barw, łączącym delikatny róż z subtelnym pomarańczem, naśladujący rozkwitający kwiat lotosu.

Balans barw jest tu krytyczny i wymaga wieloletniego oka rzeczoznawcy. Szafir różowy – korund zabarwiony śladową obecnością chromu, na tyle małą, że spektrometr nie pozwoli na przypisanie mu miana rubinu. Szafir zielony – efekt znacznej dominacji żelaza nad tytanem w krystalicznej matrycy.

Kolekcjonerom często prezentujemy też pleochroizm szafirów – fizyczne zjawisko polegające na delikatnej zmianie nasycenia i odcienia kamienia w zależności od kąta padania światła, co jest silnym dowodem na autentyczność kryształu. Leukoszafir a blask diamentuOd lat 90. klienci szukający przezroczystych, wysoce twardych minerałów pytali o leukoszafiry jako bezpieczną, trwalszą alternatywę dla białych cyrkonii.

Bezbarwny szafir jest niezwykle twardy, jednak struktura jego załamania światła jest niska. Nie rzuca on specyficznych, tęczowych błysków, które w żargonie jubilerskim nazywamy dyspersją (ogniem). Dziś ten problem rozwiązuje inżynieria laboratoryjna.

Jeśli szukasz kamienia o wybitnych właściwościach optycznych, przewyższających nawet załamanie światła w diamencie, to nowocześnie oszlifowany pierścionek z moissanitem sprawdzi się zdecydowanie najlepiej, zachowując bezwzględną czystość wizualną. Odpowiedzialny wybór kruszcu zależy od oczekiwanych parametrów. Dla koneserów ceniących gęstą barwę, klasykę i wyraziste kontrasty z chłodnym srebrem – naszakolekcja biżuterii srebrnej osadzona na szafirach fantazyjnych lub krwistych rubinach będzie strzałem w dziesiątkę.

Jeśli priorytetem jest geometryczny blask z zachowaniem sztywnej etyki pochodzenia – nowoczesne laboratoria dostarczają nam bezbłędny moissanit.